شاعران مشهوری که داستان نوشتند

97

کدام شاعران مشهور ایرانی، داستان هم نوشتند؟

◀نیما یوشیج
پدر شعر نو، اولین مجموعه داستانش را در سال ۱٣۵۰ چاپ کرد؛ کتابی با عنوان «کندوهای شکسته»[…چند]سال پیش هم داستان هایی از او با عنوان «نیمای داستان» از سوی نشر مروارید منتشر شد اما واقعیت ماجرا این است که خود نیما هم گویا علاقه چندانی به بعضی داستان هایش نداشته. دو فصل از رمان هایی با عنوان «آیدین» و «حسن وزیر غزنه» را که در نشریات سال های ۱٣۰۵ منتشر کرده بود، یا گم کرد یا سوزاند! اما مهمترین داستانش را «مرقد آقا» می دانند. نیما این داستان را در سال ۱٣۰٩ نوشته که ماجرای آن در یکی از روستاهای شمال کشور می گذرد. مضمون آن هم مقابله سنت و مدرنیسم است.
چندداستان دیگر تمثیلی هم از نیما موجود است اما […] حتی برای خودش شعر هم چندان جدی نبوده و امروز برای ما هم نیست. او هنگام بازگشت به زادگاهش، سرما خورد و ذات الریه گرفت و پس از مدت کوتاهی در دی ماه ۱٣٣٨ درگذشت.

احمد شاملو
کتاب های متعددی به فارسی ترجمه کرده؛ ازجمله رمان های معروف «پابرهنه ها» نوشته زاهاریا استانکو یا «دُن آرام» اثر میخائیل شولوخوف. داستان هایی نیز به فارسی برگردانده که همچنان مورد علاقه اهالی ادبیات است؛ داستان هایی مثل «دماغ» اثر ریونوسکه آکوتاگاوا و شازده کوچولوی اگزوپری. البته شاملو این داستان را به اسم «مسافر کوچولو» ترجمه کرد و ترجمه ابوالحسن نجفی (همان شازده کوچولو) امروز مقبول تر است. او تحقیقات ارزشمندی درزمینه فرهنگ و آداب رسوم عامه هم انجام داده که بخشی از آنها تحت عنوان «کتاب کوچه» به چاپ رسیده اما از تمام اینها که بگذریم داستان هایی که نوشته زیاد نیستند؛ یکی «خیمه گُر گرفته شب» است (۱٣٣۴) و دیگری کتاب «درها و دیوار بزرگ چین» (۱٣۵٢). داستان های شاملو بیشتر حالت قصه یا حکایت دارند و در آنها کاملا تحت تاثیر کافکا و هدایت است اما همه می دانیم «الف. صبح» که بعدها به نام «الف. بامداد» تغییر نام داد، بسیار مشهورتر از شاملوی قصه نویس است.

مهدی اخوان ثالث
در سال ۱٣٣۵ بود که با چاپ «زمستان» (نخستین شعر نیمایی اش) به شهرت رسید. او از جمله شاعرانی است که روزگار را بیشتر به تدریس گذراند؛ از معلمی در روستاها بگیر تا دبیری در پایتخت و بعد هم تدریس در دانشگاه. در کار دوبله فیلم های مستند هم مدتی فعالیت داشت. مقالات و نقدهای ادبی اش هم زبانزد است[…] او مجموعه داستانی دارد با عنوان «مرد جن زده» که شامل ۴ داستان کوتاه است. اخوان این مجموعه را در سال ۱٣۵۴ به چاپ رساند. داستانی هم با نام «درخت پیر و جنگل» دارد که در سال ۱٣۵۵ منتشر کرد و برای نوجوانان است. اخوان در داستان هایش از همان زبانی بهره می برد که ویژگی زبانی آثار شاعرانه اش است؛ نوعی زبان کهن.

فروغ فرخزاد
سال ۱٣٣۰ تا ۱٣٣۶، در ۱٧سالگی مجموعه شعر «اسیر» را به چاپ رساند، در ٢۱سالگی «دیوار» را و در ٢٣سالگی، «عصیان». این مجموعه ها موجب شد نقدهای فراوانی علیه او مطرح کنند اما فروغ، شهرتش را نیز مدیون همین اشعار است.
همزمان با چاپ دفتر شعر «عصیان»، داستان های کوتاهی هم نوشت که در تمامشان می توان رد پای شاعر «عصیان» را دید. او در این داستان ها همان انسان بی پروا و عصیانگری است که در دفترهای شعر آغازینش نشان می دهد.
تا اینجا ما با «فروغ»ی شاعر و داستان نویس مواجه هستیم اما پس از آن بیشتر بر شعر تمرکز کرد تا اینکه در سال ۱٣۴٣، «تولدی دیگر» را منتشر کرد[…] پس از آن هم مجموعه «ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد» را به چاپ رساند تا جایگاه خود را در شعر معاصر ایران به عنوان شاعری بزرگ تثبیت کند.

طاهره صفارزاده
ترجمه دو زبانه (فارسی و انگلیسی) خانم صفارزاده از قرآن، یکی از آثار ماندگار این بانوی فقید است[…] که باعنوان کتاب سال جمهوری اسلامی ایران شناخته و تقدیر شد.
صفارزاده پیش از آن، به عنوان شاعر و مترجم و استاد دانشگاه در حوزه زبان و ادبیات انگلیسی مطرح بود. جالب است اولین کار ادبی طاهره صفارزاده چاپ مجموعه داستانی با عنوان «پیوندهای تلخ» بوده که آن را در سال ۱٣۴۰ به چاپ رساند؛ کاری که برای صفارزاده شهرت یک داستان نویس را به همراه نداشت اما یک سال بعد، نخستین دفتر شعرش (رهگذرمهتاب) توجه منتقدان را برانگیخت.
در سال های بعدی هم «طنین در دلتا»، «سد و بازون» و «سفر پنجم»، شهرت او را به عنوان شاعری پیش رو به تثبیت رساند. اشعار صفارزاده بعدها آرا و عقایدی دینی به خود گرفت که نتیجه آن، دفترهای شعر «بیعت با بیداری»، «مردان منحنی» و «دیدار با صبح» است.

احمدرضا احمدی
ازجمله شاعران موسوم به «موج نو» است که نخستین مجموعه شعرش را در سال ۱٣۴۱ به جاپ رساند. در مقایسه با شاعران دیگر، احمدی داستان های زیادی نوشته. هرچند این داستان ها همگی در حوزه ادبیات کودک و نوجوان هستند؛ مثل «عکاس در حیاط خانه ما منتظر بود»، «نوشتم باران، باران بارید»[…] و … اما رمان «آپارتمان، دریا» […] اولین رمان بزرگسال اوست. احمدی در این اثر همان نگاهی را دارد که در اشعارش می توان یافت؛ سادگی، خلوت و پرهیز از پیچیدگی های فرمی یا تکنیکی که باعث گریز مخاطب می شود. لحظات بکر و زیبا و شاعرانه در این رمان فراوان است و مطالعه آن برای علاقمندان رمان جذاب و شیرین خواهد بود. «چای در غروب جمعه روی میز سرد می شود»، «لکه ای از عمر بر دیوار بود»، «من فقط سفیدی اسب را گریستم»، «وقت خوب مصائب» و «دفترهای واپسین» ازجمله مجموعه های شعر این شاعرند.

محمدعلی سپانلو
مجموعه شعر و چند کتاب برای کودکان منتشر کرده. او مجموعه ای با نام «بازآفرینی واقعیت» (۱٣۴٩) از داستان های کوتاه ایرانی – همراه با نقدی کوتاه درباره آنها – فراهم آورده که جلد دوم آن با عنوان «در جستجوی واقعیت» در سال ۱٣٧٧ منتشر شد. ویرایش تازه این کتاب چندسال پیش ازسوی نشر افق منتشر شد. از آثار پژوهشی او می توان به «چهار شاعر آزادی» اشاره کرد. «نویسندگان پیشرو ایران» (۱٣۶٢) نیز خلاصه ای از تاریخ ادبیات معاصر ایران ارائه داده است. داستان های او به اندازه اشعارش نیست. مجموعه ای دارد با عنوان «مردان» که آن را در سال ۱٣۵۱ چاپ کرد و کتابی دیگر با عنوان «قصه قدیم» که ٧۰ قصه بنا بر منابع ایرانی – اسلامی است. سپانلو در سال ٢۰۰٣ موفق به دریافت نشان «شوالیه هنر و ادبیات» فرانسه شد.

عمران صلاحی
طنزنویس و شاعر فقید ایرانی از سال ۱٣۵۴ شروع به چاپ شعرها و طنزهایش کرد. از صلاحی چند مجموعه شعر فارسی مثل «قطاری در مه» (۱٣۵۵) و «آی نسیم سحری» (۱٣٧٩) و چند مجموعه شعر ترکی آذربایجانی و منتخباتی از آثار معاصران و کلاسیک ها نظیر «طنزآوران امروز ایران» (۱٣۴٩) و «ملا نصرالدین» (۱٣٧٩) هنوز هم در بازار کتاب ایران موجود است.
او در سال ۱٣٧٧ قطعات طنزآمیز «حالا حکایت ماست» را به چاپ رساند. در سال ۱٣٧٩ نیز داستان های طنزآمیزی چاپ کرد با عنوان «از گلستان من ببر ورقی». «شاید باور نکنید» هم رمان عمران صلاحی است که آن را در سال ۱٣٧۴ در سوئد به چاپ رسانده اما صلاحی را بیش از آنکه به داستان نویسی بشناسند، طنزنویسی خبره می دانند و به این نام مشهور است.

محمد شمس لنگرودی
فعالیت شاعری اش را همزمان با داستان نویسی آغاز کرد و در سال ۱٣۵۰ آثار داستانی و اشعارش را در مطبوعات چاپ کرد. او مجموعه اشعار فراوانی به چاپ رسانده که نخستین آنها «دریای تشنگی»ست. لنگرودی بعدها برای دفتر شعر «نت هایی برای بلبل حلبی» در سال ۱٣٧٩، برنده جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی نیز شده است.
او در سال ۱٣٧٧ اثری پژوهشی با عنوان «تاریخ تحلیلی شعر نو» به چاپ رساند که در حال حاضر یکی از مراجع دانشگاهی و تحقیقاتی به شمار می آید. شمس لنگرودی تا به حال داستان هایی برای کودکان و نوجوانان نیز چاپ کرده. مجموعه داستانی هم با عنوان «شیر» دارد که آن را در سال ۱٣۶۴ منتشر کرده و در حوزه بزرگسال است اما در سال ۱٣٧٢ رمانی نوشت با عنوان «رژه بر خاک پوک» که به اندازه اشعارش مشهور نیست. این رمان نثر و فضایی شاعرانه دارد و توصیفی است از تحولات تاریخ معاصر ایران به شیوه رئالیسم جادو.

سید علی صالحی
از شاعران پرکار دو دهه اخیر ایران است و مجموعه شعرهای متعددی به چاپ رسانده. جالب اینجاست، تعداد رمان هایی هم که چاپ کرده، فراوان است؛ «رقص رنج» (۱٣۵٩)، «خیر آن سال ها» (۱٣۶۱)، «تذکره ایلیات» (۱٣۶۵) و «مرگ پلنگ» (۱٣٨٧). […با وجود این] صالحی را هنوز هم به شعر و شاعری می شناسند. او پایه گذار «شعر گفتار» در ایران است. حتی عده ای از منتقدان او را در داستان نویسی ناموفق می دانند. صالحی بعضی رمان هایش را با نام «خسرو سمیعی» به چاپ رسانده که خود نکته حائز اهمیتی است. «مثلثات و اشراق ها»، «عاشق شدن در دی ماه، مردن به وقت شهریور»، «نشانی ها» از جمله آثار او در حوزه شعر است.

منبع: روزنامه هفت صبح

 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.